الشيخ علي المشكيني

42

تفسير مبسوط

شَيْءٍ قَدِيرٌ . [ 20 ] « خَطْف » : ربودن ؛ و « اضائه » : روشن كردن ؛ وأظلمَ عليه الأمر أو المكان » : كار يا مكان بر أو تاريك شد . ومعناى آية ، آن كه : نزديك است برق آن ابر وباران ، چشمان آن گروه گرفتار را بربايد ونابود سازد . هر آنى كه فضا را بر آن‌ها روشن مىكند ، راه مىروند ؛ وچون فضا بر آنان تاريك مىگردد ، مىايستند ؛ واگر خداوند ، ارادهء حتمي مىكرد ، نيروى شنوايى وبينايى وبصيرتِ باطن آن‌ها را نابود مىساخت ؛ زيرا خداوند ، بر هر چيزى توانا است . وجه تشبيه ، آن كه : معجزات وادلّه وبراهين منطقىِ قوى ومتراكم اسلام ، نزديك مىشد بصيرت‌هاى آن‌ها را تباه سازد وبه كلّى اظهار كفر كنند واز ميان مسلمين فرار نمايند . وكُلَّما أضاءَ . . . [ يعنى ] : هر زمان آن ادلّه ، مطابق ميل ومعتقداتشان بود ، همراهى داشتند ؛ واگر مخالف بود ، مانند نفى شرك ، نفى وثنيّت وبنّوةِ عُزَير وعيسى وادلّهء نسخ تورات وإنجيل ، توقّف مىكردند ودر حيرت مىماندند . [ تفسير آيهء 21 ] يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ . [ 21 ] « عبادت » در لغت ، نهايت خضوع وفروتنى است ؛ وگاهى در خضوع به اعتقاد الوهيّت يا ربوبيّتِ مورد خضوع ، استعمال مىشود . وعبادت به معناى اوّل ، براي غير خدا نيز جايز است ، جز در موارد استثنايى كه دليل بر حرمتش ، قايم شده ، مانند خضوع ركوعى وسجودى در برابر غير خدا . و « لعلّكم » به منزلهء تعليل است به « اعْبُدوا » يا به « خَلَقَكم » . ومعناى آية ، آن كه : اى مردم ! پروردگارتان را پرستش كنيد ، آن كس كه شما را وكساني را كه پيش از شما بودند ، آفريده است . خلق كرده كه پروا كنيد وپرستش كنيد تا روح تقوا يابيد .